Mikroprzygoda.com

Zaczynamy od bez wątpienia najpopularniejszego z tej serii – trzeba mieć dużo szczęścia, by spacerować na Cytadeli i nie zauważyć zgromadzonych czołgów, samolotów i innych wojskowych wehikułów. Ba, na miejscu możemy zobaczyć nawet pociski balistyczne! Z pewnością dla amatora może to być ciekawostka i nie będzie go trzeba długo namawiać na wizytę. Zwłaszcza jak dodamy, że to co widać z zewnątrz to nie wszystko i małe zbiory są jeszcze wewnątrz budynku, który niegdyś pełnił funkcję laboratorium artyleryjskiego, a  i bardziej uważne oko wypatrzy helikoptery czy… polową salę operacyjną na ciężarówce. Trzeba przyznać, że ilość tego „dużego” sprzętu robi wrażenie. Wrażenie nie znika po wejściu – widzimy długi korytarz z wystawionym wojskowym sprzętem – wszystko estetycznie pokazane, a wszechobecna cegła dobrze utrzymuje klimat. Przechodzimy do zakupu biletu i… no właśnie tutaj zaczyna czegoś brakować. Otrzymuje się bilet i samodzielnie można zwiedzać muzeum. A właściwie to patrzeć na eksponaty i wyobrażać sobie jak były używane korzystając jedynie z własnej wyobraźni bądź wiedzy. Sprzęt wewnątrz jest w porządku, niektóre rzeczy mogą zaciekawić, ale na przykład niektóre większe rzeczy na terenie otwartym wyglądają na zaniedbane – tu i ówdzie pojazdy stoją bez powietrza w kołach. Muzeum więc zachwyca na początek ilością, ale nie utrzymuje tego zachwytu. Można przejść, zobaczyć, ale jeśli brakuje nam wiedzy (a uważam, że muzea właśnie powinny uczyć) to powinny rysować jakoś obraz wykorzystania tego całego ekwipunku, który możemy zobaczyć. Może historią, może opisami – na pewno jednak przykład/opis użycia bardziej zapadnie w pamięć niż sucha nazwa karabinu jakikolwiek by on nie był.

A i jak się później okazało – obsługa też się nie spisała. Kupując klasycznie bilet normalny nie zostałem poinformowany, że jest jeszcze opcja łączonego biletu do 5 muzeów ważnego 7 dni oraz, że ten sam kupiony bilet normalny upoważnia mnie do wejścia do Muzeum Armii Poznań…

EDIT 2025

Czas odświeżyć wiedzę o tym miejscu i w majówkową, choć chłodną, niedzielę wybrałem się do tego miejsca. Bilet łączony do dwóch muzeów podrożał – obecnie już musimy za niego zapłacić 20PLN.

A co się zmieniło w samym muzeum? Wnętrze muzeum jest przygotowane solidnie – wspomniana wcześniej cegła, która ciągnie się przez kilka sal nie zestarzała się wcale. Nie jestem pewien czy w 2018 były kartki z kalendarza, które opisywały walkę o Poznań, którego zwieńczeniem była właśnie Cytadela. Te kartki nadały jakieś ramy wydarzeniom do którego potrzebne było całe prezentowane uzbrojenie, ale były to ramy bardzo ogólne. Dynamiczny styl zwiedzania, w których odczytujemy wydarzenia w kolejnych dzielnicach Poznania przeplata się z wystawą stałą, której elementy samodzielnie musimy dopasować. Zwiedzanie wewnątrz kończy się dość szaro – opowieścią o Cytadelowcach czyli ludziach, którzy razem z Armią Czerwoną walczyli z ówczesnymi obrońcami. Podsumowując – emocje wyzwolenia przeplatają się tutaj zawieszaniem wzroku na kolejnych z licznych eksponatów.

Udajemy się na zewnątrz, by zobaczyć większe maszyny. Strzelające w dal i w górę, jeżdżące, pływające oraz latające. Nie ma co jednak szukać historii przystępnej dla niedzielnego turysty. Każdy model jest opisany technicznym językiem, bo przecież na pewno Cytadelowy turysta będzie pamiętał ilość wylatanych godzin czy moc silnika. Część z maszyn jest zaniedbana duchem czasu choć tym razem nie widziałem braku powietrza w oponach.

Szczerze to mam wrażenie, że ktoś tutaj nie może się zdecydować na wystawę. Pomysł wykorzystania kartek z kalendarza, by przedstawić dzień po dniu walki o Poznań w 1944 jest świetny, łatwy do zapamiętania, ale wystawa… nie wspiera tego bezpośrednio. Tak poważnie to taką wystawę uzbrojenia można zrobić wszędzie, oczywiście nie licząc części poświęconej Cytadelowcom (choć to skromna część jeśli idzie o eksponaty). Do tego dochodzi brak pomysłu edukacyjnego na zewnątrz chyba, że celem jest jedynie wywołanie „wow, pstryknę zdjęcie”. Ah, o twierdzy jaką była przecież cała Cytadela opowiada zaledwie jedna tablica i to w dość ciemnej części, opisy techniczne uzbrojenia mogą fascynować tylko pasjonatów. Moim zdaniem to strasznie niewykorzystane miejsce. Przez ostatnie 7 lat nie zmieniło się to wcale pomimo różnicy jak kiedyś prezentowało się treści i jak to robi się dziś.

Chwila spaceru od poczciwych radzieckich czołgów i wchodzimy do drugiego oddziału. Zdecydowanie mniej popularne miejsce – spędziłem tam w sumie jakieś 20-30min i byłem cały czas sam. Na początek to właśnie tutaj dowiedziałem się, że jest coś takiego jak wspomniany wyżej „Bilet łączony” oraz, że w zasadzie nie muszę kupować biletu skoro już mam. Nie zobaczymy tam może tak dużych obiektów jak w Muzeum Uzbrojenia, a w zasadzie tutaj jest jeden długi korytarz, ale ściśle skoncentrowany na temacie dlatego uważam, że lepiej oddaje charakterystykę miejsca. Opowiada on o szlaku bojowym Armii Poznań w 1939r. i teoretycznie nie ma historii to jednak przechodząc od opisu do opisu poznajemy po kolei gdzie walczyli wojska pod dowództwem uznanego polskiego generała Tadeusza Kutrzeby co buduje nam opowieść. Myślę, że może to zainteresować ludzi, którzy mają frajdę z poznawania historii, a może nawet tych wszystkich, którzy historię znają jedynie z gier? Muzeum nie jest duże, ale na pewno jest dobrze przygotowane na tytułowy temat, a czas spędzony tam powinien wystarczyć na poznanie historii lokalnych żołnierzy walczących o kraj blisko 80 lat temu. Na koniec – tak jak nigdy tego nie robię – warto zapoznać się z ofertą książek tematycznych – zwłaszcza, że można trafić na promocję. Za dobrej jakości ilustrowany przewodnik po pięciu muzeach (wchodzących w skład Biletu Łączonego) zapłaciłem… 3,50PLN… Tak, przecinek jest w dobrym miejscu, przewodnik kosztuje mniej niż dobre piwo. Czy ktoś mówił, że kultura jest droga?

EDIT 2025

Z jednej strony mógłbym napisać – tutaj nie zmieniło się praktycznie nic. Jest tutaj też kilka małych sekcji z wystawą uzbrojenia, ale nie ma ich wiele, a główne skrzypce gra właśnie historia Armii Poznań w 1939 roku. Przedstawiono na nieprzesadnie długich tekstowo tabliczkach sprawia, że przejście korytarza „tam i nazad” upływa sprawnie, a my wychodzimy bogatsi w wiedzę i sprawne wyobrażenie dziejów z wybuchu II Wojny Światowej w Polsce. Krótkie teksty są wspierane przez mapy co zapadnie w pamięć jak to grafiki.

Tyle, że to wystarczy, by być małym, kompaktowym muzeum z konkretnie opowiedzianą historią. Nie trzeba wystawiać helikoptera czy jeep’a, by ją opowiedzieć. Osobiście polecam jeśli kogoś interesują takie klimaty, ale jednocześnie nie musi być specjalistą i pasjonatem.

Ostatnia miejscówka dostępna bez większych problemów jest już pełnoprawnym fortem oznaczonym numer VII gdzie bilet wstępu kosztuje 6PLN. Obiekt jednak nie do końca prezentuje swoją ofertę jako fort z edukowaniem ich budowy i powiązanych kwestii dotyczących konkretnie umocnień. Wszystko dlatego, że pomimo klasycznej budowy Niemcy podczas IIWŚ wykorzystali obiekt jako obóz zagłady. Na jego terenie zginęła trudna od ustalenia liczba Wielkopolan (szacunki mówią o ok. 5 tysiącach) – myślę, że te słowa nie wymagają dalszego komentarza i wiemy czego możemy się spodziewać. Obóz w Auschwitz jest „najpopularniejszym” tego typu obiektem, ale warto wiedzieć, że Niemcy dochodzili stopniowo do „perfekcji” i pozostałości po jednym z tych etapów możemy zobaczyć właśnie na terenie Poznania.

Tutaj w zasadzie nie chciałbym postawić pytania czy warto. Tutaj uważam, że należy. Solidny, ceglany budynek z kręcącymi się obok kotami, przyjemna dla oka zieleń pomiędzy chodnikami – praktycznie nic nie wskazuje na to co działo się za zamkniętymi drzwiami. A zamkniętych drzwi nas interesujących są cztery pary. W dwóch znajdziemy wnętrze komór gazowych, które przez swój minimalizm dobrze ukazują temat. W jednej zobaczymy „streszczenie” niemieckich obozów koncetracyjnych. Dobitny widok z listą nazwisk w centralnym punkcie. Ostatni przystanek natomiast to wystawa sztuki poświęconej martyrologii. Miniaturowa komora gazowa ulepiona z kolorowej plasteliny – to musi zrobić wrażenie.

Przy okazji co do osobistego odbioru – zdecydowanie lepiej ten obiekt zobaczyć poza Dniami Twierdzy Poznań. Byłem tam 4-5 lat temu i wśród tłumu ludzi słuchałem przewodnika. Będąc tam samemu w październikową niedzielę zrobiło to na mnie zdecydowanie większe wrażenie.

EDIT 2025

Cena biletu nie uległa zmianie. Śmiesznie tanie 6PLN zaskakuje zwłaszcza kiedy spojrzymy na to gdzie jesteśmy.

Fort VII to naprawdę solidnie zachowany fort, ale co więcej – tutaj zmieniło się trochę od czasu mojej wizyty w 2018 roku. Przede wszystkim – urządzono dodatkową salę w której możemy dowiedzieć się (również na interaktywnych makietach) o budowlach fortecznych. O ich zastosowaniu, o potencjalnych planach ataku i o ich funkcji. Choć nie przedstawia to całego systemu jaki wchodzi w skład Twierdzy Poznań to jednak daje sporo podstaw, by wiedzieć o co chodzi w fortach twierdzy Poznań.

Jeśli chodzi o drugą część- oznaczoną wiekowo +14 – o etapie historii tego fortu jako obozu koncetracyjnego to tutaj również nieco się zmieniło. Nie ma już wspomnianej wystawy sztuki. Jest za to kolejna sala na której mamy naprawdę dobrze zrobione tablice edukacyjne oraz film do obejrzenia jeśli chcemy zasiąść na jednym z krzeseł przed projektorem. Historia jest poprowadzona sprawnie. Od wspomnień więźniów, które możemy przeczytać na tabliczkach umieszczonych na ścianach, po wspomnianą salę z filmem, by potem wyjść ne dziedziniec fortu. Pagórkowaty teren z uporządkowaną zieloną trawą nijak nie przypomina miejsca w których odbywały się rzeczy o jakich tam czytamy.

Możemy wejść do kilku miejsc. Do komór, które były zalepiane gliną. Na wystawę poświęconą wszystkim obozom koncentracyjnym. Do długiej poterny na ścianach której możemy zobaczyć zdjęcia z różnych fortów (choć nie zawsze aktualne). Możemy potem zejść niżej – do cel poświęconym kobietom, harcerzom i innym grupom, które niestety były w tym miejscu. Zobaczymy stary, drewniany krzyż, który stał w miejscu obecnego (ustawionego w 2009). Zobaczymy też wystawę jaka byłą narracja do opinii publicznej, by usankcjonować to co się tam działo – i dotrze do nas tym bardziej fakt, że codzienne wiadomości w dzisiejszych czasach wykorzystują ten sam element czyli strach.

Fort VII nie jest łatwym miejscem do polecenia. Z jednej strony niezwykle dobrze, że otwarto część poświęconą samej idei fortów. To pomaga przypomnieć, że pierwotnie to miejsce miało jaki inny cel. Z drugiej – zwiedzanie miejsc naznaczonych taką historię nigdy nie jest łatwe. Pewnie, możesz przelecieć korytarzami, ledwo zaglądając do cel. Tyle, że to będzie jak przewertowanie pobieżne książki. Rozumiem, że w świecie Instagrama i TikTok’a to standard, ale moim zdaniem warto pracować nad sobą w tej kwestii i próbować skupiać się na dłuższych formach.